Valle Inclán

 

Ramón María do Val-Inclán (Villanueva de Arousa, 1866 -Santiago, 1936). Gran escritor de transición ao século XX, poeta, novelista e dramaturgo. Val-Inclán participa do momento de renacemento da lingua e a literatura rexional e, aínda que permanece á marxe do fervor galeguista, sobre el gravita unha formación que se manifesta na súa vinculación á tradición cultural galega e na presenza de Galicia, que ocupa cualitativa e cuantitativamente un lugar importante na súa obra.
 
Nos seus escritos de ambiente galego o primeiro que se observa é unha particular visión de Galicia. Crea así un ámbito esencialmente mítico, unha Galicia basicamente lírica na que cabe encadrar o seu primeiro libro de poemas Aromas de lenda. Versos en loor dun santo ermitán (1907), obra de inspiración modernista, animada por un espírito lendario e milagroso, con escenas que compoñen un canto entusiasta a Galicia polo seu carácter costumista e ambientador.
 
Dentro da súa obra narrativa destacan: Sonata de outono (1902), Coloquios románticos (1907) e Historia milenaria (1904).
 
A transición a unha nova etapa e con ela a unha nova visión de Galicia iníciase na narrativa coa triloxía da guerra Carlista, da cal tan só Os cruzados da causa (1908), relacionada pola temática coa Sonata de inverno, ten a Galicia como fondo.
 
Finalmente, O embruxado. Traxedia das terras de Salnés (1913), expón o tema do diabolismo: perversidade e encanto no mundo milagrero da Galicia rústica, onde as forzas sobrenaturais son unha realidade omnipresente.
 
Outras obras, xa pertencentes ao último período da estética valleinclaniana aparecen enmarcadas sobre fondo galego, tal ocorre cos esperpentos A rosa de papel e a cabeza do bautista. Novelas macabras (1924), nas que Galicia é tan só un marco sobre o que se proxecta unha imaxe grotesca da existencia contemporánea, froito da actitude crítica do autor que lle inclina ao comentario xocoso, a ironía humorística, o sarcasmo ou a caricatura, ingredientes imprescindibles do seu estilo último.