Padre Sarmiento

 

Frei Martín Sarmiento, amigo íntimo do P. Feixóo, -tivo unha das personalidades máis fortes e atrevidas que produciu nunca Galicia- ao dicir de Vitoria Armesto.
 
Naceu en Villafranca del Bierzo, que pertencía ao antigo Reino de Galicia. Aos 4 anos trouxérono os seus pais para Pontevedra e estudou nos Benedictinos de Lérez. Aos 14 anos ingresou na vida monacal e foi destinado a Madrid. Alí viviu medio século e non coñecía as súas rúas principais. En cambio percorreu toda Galicia estudando a súa xeografía, a súa cultura, a súa lingua, a súa botánica, os seus minerais e sobre todo as súas xentes en só 28 meses que viviu en Galicia.
 
Foi Sarmiento uno dos eruditos máis rigorosos do seu tempo (1695 - 1772) algúns o atopan mesmo superior ao seu mestre o P. Feixóo, pero negouse a publicar case nada do inxente labor que deixou escrita, hoxe depositada incomprensiblemente no Museo de Ciencias de Madrid. Desdeñou fama e honra, e dedicou gran parte do seu esforzo en contribuír a que se publicasen as obras de P. Feixóo, que desde o convento de Oviedo confiaba ao P. Sarmiento a publicación e corrección das súas obras -principalmente o seu Teatro Crítico-. O famoso Instituto de Estudos Galegos en Santiago, leva o seu nome.
 
O Pai Sarmiento foi dos primeiros galegos que reflexionou e votou porque os nenos galegos estudasen na escola na súa propia lingua. Sarmiento era pequeno, gordo, non tiña case pescozo, a cabeza moi grande, falaba pouco, se non era entre amigos. A estupidez sacáballe de couzón. Se alguén diante del dicía bobadas, espetáballe con voz de non moi simpático timbre. Ao P. Feixóo gustáballe a sociedade, ao P. Sarmiento gustáballe estar só. Pasábase horas e horas estudando os átomos no seu microscopio, lendo o seu sete mil libros ou observando as súas plantas minuciosamente coas súas lupas. Odiaba tamén a beatería, os aristócratas, os vanidosos e orgullosos e sobre todo aos que falaban mal de Galicia.
Foi ademais o primeiro europeo que se manifestou contra a pena de morte. Queixouse sempre do tristes e aburridas que eran , e aínda son , as escolas, do pouco que se mira á Natureza e do mal que se ensinan as matemáticas.
.
Quería que houbese bibliotecas públicas para que o pobo gozase lendo como el.
Dáballe moita pena e até lle enfadaba que os nenos aprendesen de memoria.